بارگیری وانت گرچه ممکن است ساده به نظر برسد، اگر به شکل اصولی انجام نشود می‌تواند باعث خسارت به بار، خودرو و افراد شود. وزن بار، محل قرارگیری وسایل، ارتفاع بار، نحوه توزیع وزن و روش مهار همگی روی ایمنی خودرو و بار تاثیر دارند. یک چیدمان اشتباه می‌تواند باعث جابه‌جایی بار، آسیب به کالا، افزایش فشار روی لاستیک و سیستم تعلیق و حتی از دست رفتن کنترل خودرو شود. از طرف دیگر، در حمل بار با وانت باید ظرفیت مجاز خودرو و مقررات مربوط به ابعاد و نحوه حمل بار هم رعایت شود. بنابراین برای بارگیری صحیح وانت، باید سه موضوع را همزمان در نظر گرفت: ظرفیت خودرو، چیدمان مناسب و مهار مطمئن بار. در این مطلب با مهم‌ترین اصول بارگیری وانت، روش صحیح چیدن بار، نحوه بستن بار روی وانت و اشتباهات رایج در بارگیری آشنا می‌شویم.
آنچه در این مقاله می‌خوانید
- چرا بارگیری وانت باید اصولی انجام شود؟
- مهم‌ترین اصول بارگیری وانت چیست؟
- ظرفیت واقعی وانت را قبل از بارگیری بررسی کنید
- وزن بار را متعادل توزیع کنید
- هیچ باری را بدون مهار رها نکنید
- وسیله مهار را متناسب با بار انتخاب کنید
- بار را در طول مسیر دوباره بررسی کنید
- نحوه صحیح چیدمان بار در وانت
- بارهای سنگین را کجا قرار دهیم؟
- بارهای سبک را چگونه بچینیم؟
- بارهای شکستنی را جدا و محافظت کنید
- فضای خالی بین بارها را کاهش دهید
- بار بلند و حجیم را چگونه حمل کنیم؟
- چگونه بار وانت را به‌درستی مهار کنیم؟
- استفاده از تسمه مهار بار
- چند تسمه برای مهار بار لازم است؟
- نقاط مناسب برای بستن بار
- چرا نباید فقط به وزن بار اعتماد کرد؟
- طناب چه زمانی مناسب است؟
- چرا بند لاستیکی برای بار سنگین مناسب نیست؟
- استفاده از چادر و توری بار
- اشتباهات رایج هنگام بارگیری وانت
- اضافه‌بار
- بستن بار با یک طناب یا تسمه
- استفاده از تجهیزات فرسوده
- بستن بار به قسمت نامناسب خودرو
- چیدن تمام وزن در انتهای وانت
- روی هم چیدن بیش از حد بار
- قرار دادن بار شکستنی زیر وسایل سنگین
- اعتماد به چادر بدون مهار
- نکات ایمنی هنگام حمل بار با وانت
- چک‌لیست بارگیری ایمن وانت قبل از حرکت
- جمع‌بندی
- پرسش‌های متداول
چرا بارگیری وانت باید اصولی انجام شود؟
بارگیری غیراصولی فقط باعث خراب شدن کالا نمی‌شود. وقتی بار در قسمت عقب وانت به‌درستی چیده یا مهار نشده باشد، ممکن است هنگام ترمز، دور زدن یا عبور از دست‌انداز حرکت کند. در موارد شدیدتر نیز امکان افتادن بار از خودرو و ایجاد خطر برای خودروهای دیگر وجود دارد.
یکی از مهم‌ترین مشکلات، تغییر رفتار خود خودرو است. اضافه شدن وزن بار، شتاب‌گیری و توقف خودرو را تغییر می‌دهد و توزیع نامناسب وزن نیز می‌تواند فرمان‌پذیری را تحت تاثیر قرار دهد. اگر بیشتر وزن بار در قسمت عقب یا در یک سمت وانت قرار بگیرد، فشار بیشتری به همان بخش وارد می‌شود و وضعیت خودرو در پیچ‌ها و هنگام ترمزگیری با حالت عادی تفاوت خواهد داشت. به همین دلیل، در بارگیری ایمن وانت نباید فقط به این فکر کرد که «بار داخل وانت جا می‌شود یا نه». سوال مهم‌تر این است که:
- وزن بار در محدوده ظرفیت مجاز خودرو هست؟
- وزن به‌صورت متعادل در قسمت بار توزیع شده؟
- بار در ارتفاع مناسبی قرار گرفته؟
- وسایل امکان حرکت به جلو، عقب یا طرفین را دارند؟
- تجهیزات مهار متناسب با وزن و نوع بار هستند؟
- بیرون‌زدگی بار برای خودرو و سایر کاربران جاده خطر ایجاد نمی‌کند؟
این موضوع از نظر قانونی نیز اهمیت دارد. در آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی تاکید شده که بارگیری و بستن بار باید به گونه‌ای انجام شود که خطر جابه‌جایی، افتادن، ریزش یا پخش شدن بار وجود نداشته باشد. همچنین راننده باید قبل از حرکت از درست بودن بارگیری و استحکام آن اطمینان پیدا کند. بنابراین مسئولیت بارگیری فقط بر عهده فردی که بار را روی وانت می‌گذارد نیست؛ راننده نیز باید پیش از حرکت وضعیت بار را بررسی کند.
مهم‌ترین اصول بارگیری وانت چیست؟
برای اینکه بارگیری صحیح وانت را به یک روش ساده و قابل اجرا تبدیل کنیم، بهتر است چند اصل اساسی را همیشه رعایت کنیم.
-
ظرفیت واقعی وانت را قبل از بارگیری بررسی کنید
اولین قدم، مشخص کردن ظرفیت مجاز همان خودرو است. نباید ظرفیت بار را بر اساس ظاهر خودرو یا تجربه قبلی حدس زد. مدل خودرو، نوع موتور، تجهیزات و مشخصات فنی می‌توانند روی ظرفیت مجاز تاثیر داشته باشند. نکته مهم این است که در بعضی خودروها عدد درج‌شده برای ظرفیت مجاز، مربوط به مجموع وزن خودرو، سرنشینان و بار است و نباید آن را به‌صورت خودکار معادل «وزن قابل حمل در قسمت بار» در نظر گرفت.
برای وانت‌های بازار حمل‌ونقل ایران نیز ظرفیت یکسان نیست. مثلا نمی‌توان ظرفیت مجاز یک وانت سبک را با یک نیسان یا وانت دیزلی یکی دانست. بنابراین برای هر خودرو باید مشخصات همان مدل و اطلاعات درج‌شده در مدارک و پلاک مشخصات آن بررسی شود. اگر وزن بار به ظرفیت خودرو نزدیک است، بهتر است آن را قبل از حرکت به‌صورت دقیق وزن کنید. حجم زیاد لزوما به معنی وزن زیاد نیست و برعکس، یک بار کوچک می‌تواند وزن قابل توجهی داشته باشد.
-
وزن بار را متعادل توزیع کنید
دومین اصل، توزیع مناسب وزن است. بار نباید فقط در عقب وانت یا فقط در یک سمت قرار بگیرد. تا حد امکان، بارهای سنگین باید در قسمت پایین و نزدیک‌تر به کابین قرار بگیرند. این کار کمک می‌کند وزن بار در محدوده مناسب‌تری نسبت به محورهای خودرو قرار بگیرد و مرکز ثقل نیز بیش از اندازه بالا نرود. همچنین باید وزن بین سمت چپ و راست خودرو متعادل باشد. اگر تمام وسایل سنگین در یک طرف قرار بگیرند، فشار بیشتری به لاستیک، سیستم تعلیق و سایر اجزای همان سمت وارد می‌شود و پایداری خودرو نیز می‌تواند کاهش پیدا کند.
-
هیچ باری را بدون مهار رها نکنید
یکی از اشتباهات رایج در بارگیری این است که تصور کنیم یک وسیله سنگین خودش در جای خود باقی می‌ماند. در حال حرکت، بار فقط تحت تاثیر وزن خودش نیست. هنگام ترمزگیری، تغییر مسیر یا عبور از دست‌انداز، نیروهایی به بار وارد می‌شود که می‌تواند آن را به جلو، عقب یا طرفین حرکت دهد. به همین دلیل حتی یک وسیله سنگین نیز باید متناسب با نوع و وزن خود مهار شود.
-
وسیله مهار را متناسب با بار انتخاب کنید
تسمه، طناب، توری بار و چادر هرکدام کاربرد متفاوتی دارند. برای بارهای سنگین و بزرگ، تسمه مهار استاندارد به همراه جغجغه معمولا انتخاب مناسب‌تری است. طناب را نیز می‌توان برای بعضی بارهای سبک‌تر به کار برد، اما نوع طناب، سلامت آن و نحوه گره زدن اهمیت زیادی دارد. برای بارهای کوچک، سبک و نامنظم که بستن تک‌تک آنها دشوار است، استفاده از توری بار یا چادر مناسب می‌تواند احتمال افتادن وسایل را کاهش دهد.
-
بار را در طول مسیر دوباره بررسی کنید
مهار بار فقط مربوط به لحظه حرکت نیست. ممکن است تسمه یا طناب در چند کیلومتر اول کمی شل شود یا بار در اثر لرزش خودرو تغییر وضعیت دهد. بهتر است بعد از طی مسافت کوتاهی، در یک محل امن توقف کنید و وضعیت بار و اتصالات را دوباره بررسی کنید. در سفرهای طولانی نیز بهتر است در توقف‌های بین مسیر این کار تکرار شود.
نحوه صحیح چیدمان بار در وانت
چیدمان بار در وانت باید با توجه به وزن، شکل، جنس و حساسیت وسایل انجام شود. یک روش ساده این است که قبل از شروع بارگیری، بار را به چند گروه تقسیم کنید:
- بارهای سنگین
- بارهای سبک
- بارهای شکستنی
- وسایل بلند و حجیم
- قطعات کوچک و آزاد
بعد می‌توان بر اساس این دسته‌بندی، جای هرکدام را مشخص کرد.
بارهای سنگین را کجا قرار دهیم؟
بارهای سنگین باید تا حد امکان پایین و نزدیک قسمت جلویی فضای بار، یعنی نزدیک کابین، قرار بگیرند؛ نه اینکه بیشتر وزن در انتهای عقب وانت جمع شود. این روش چند مزیت دارد. اول اینکه مرکز ثقل بار بیش از حد بالا نمی‌رود. دوم اینکه احتمال حرکت بار به سمت عقب کمتر می‌شود. سوم اینکه توزیع وزن خودرو بهتر حفظ می‌شود. البته نزدیک کابین قرار دادن بار به معنی چسباندن بی‌حساب بار به دیواره کابین نیست. باید از تماس یا فشار وسایل با شیشه و بدنه نیز جلوگیری شود. اگر چند کارتن سنگین و چند بسته سبک دارید، بهتر است ابتدا بسته‌های سنگین‌تر را در پایین و نزدیک کابین قرار دهید و سپس وسایل سبک‌تر را روی آنها بچینید.
بارهای سبک را چگونه بچینیم؟
وسایل سبک‌تر می‌توانند روی بارهای سنگین قرار بگیرند. با این حال نباید ارتفاع بار بیش از اندازه زیاد شود. هرچه ارتفاع بار بیشتر شود، مرکز ثقل بالاتر می‌رود و خودرو در پیچ‌ها و تغییر مسیرهای ناگهانی ناپایدارتر می‌شود. بنابراین اگر برای جا دادن همه وسایل مجبور هستید بار را تا ارتفاع زیادی روی هم قرار دهید، بهتر است درباره نوع خودرو یا تعداد دفعات حمل دوباره تصمیم بگیرید. همچنین وسایل سبک نباید فضای خالی زیادی بین خود و بارهای اطراف داشته باشند. وجود فضای خالی باعث می‌شود وسایل هنگام حرکت به اطراف پرتاب یا روی هم سر بخورند.
بارهای شکستنی را جدا و محافظت کنید
برای شیشه، آینه، ظروف، لوازم دکوری و سایر کالاهای شکستنی، فقط مهار کردن کافی نیست. خود کالا نیز باید در برابر ضربه و فشار محافظت شود. برای این نوع بار می‌توان از چند لایه بسته‌بندی استفاده کرد. کاغذ کرافت، پلاستیک حباب‌دار، کارتن یا فوم، بسته به نوع کالا، می‌توانند نقش لایه محافظ را داشته باشند. بار شکستنی نباید زیر وسیله سنگین قرار بگیرد. همچنین باید بین وسایل شکستنی فضای خالی کنترل‌شده وجود داشته باشد یا با مواد محافظ پر شود تا در اثر لرزش خودرو به یکدیگر برخورد نکنند. برای وسایلی مانند شیشه و آینه، در بسیاری از شرایط قرار دادن آنها روی لبه و به‌صورت عمودی نسبت به خواباندن کامل روی سطح، فشار کمتری به سطح شیشه وارد می‌کند. البته در این حالت نیز باید کاملا مهار شوند تا واژگون نشوند.
فضای خالی بین بارها را کاهش دهید
یکی از روش‌های ساده برای جلوگیری از جابه‌جایی بار، پر کردن فضای خالی میان وسایل است. اگر چند کارتن یا بسته کوچک در کنار یک وسیله بزرگ قرار گرفته‌اند، می‌توان از بسته‌های کوچک‌تر یا مواد مناسب برای پر کردن فضای خالی استفاده کرد. هدف این است که بار هنگام ترمز و شتاب‌گیری آزادی زیادی برای حرکت نداشته باشد. با این حال نباید از وسایل نامناسب یا شکننده برای پر کردن فضای خالی استفاده کرد. ماده پرکننده نباید خودش در مسیر حرکت به یک جسم آزاد و خطرناک تبدیل شود.
بار بلند و حجیم را چگونه حمل کنیم؟
اندازه وسایلی مثل لوله، الوار، پروفیل، تخته، مبلمان، تابلو یا بعضی تجهیزات بزرگ باید نسبت به ابعاد خودرو سنجیده شود. هر باری که وزن کمی دارد لزوما با وانت قابل حمل نیست؛ طول، ارتفاع و بیرون‌زدگی آنها باید قبل از حرکت بررسی شود. بار بلند باید به شکلی قرار بگیرد که مرکز ثقل خودرو را بیش از حد بالا نبرد و در برابر حرکت جانبی نیز مهار شده باشد. برای قطعات بلند و باریک، استفاده از چند نقطه مهار معمولا مطمئن‌تر از بستن یک طناب در یک نقطه است.
اگر بخشی از بار از محدوده معمول بارگیر بیرون می‌زند، باید مقررات مربوط به بیرون‌زدگی، علامت‌گذاری و ابعاد مجاز بررسی شود. در مقررات حمل بار جاده‌ای کشور، برای بخش‌هایی از محموله که از خودرو بیرون می‌زنند الزامات مشخصی برای علامت‌گذاری در نظر گرفته شده است. در چنین شرایطی اگر ابعاد یا وزن بار از حدود مجاز بیشتر باشد، نباید صرفا با محکم‌تر کردن طناب مشکل را حل کرد. ممکن است اساسا خودرو یا مجوز حمل مناسب آن بار نباشد.
چگونه بار وانت را به‌درستی مهار کنیم؟
چیدمان مناسب فقط نیمی از کار است. بعد از قرار دادن بار، باید آن را به نقاط مناسب خودرو متصل کرد.
-
استفاده از تسمه مهار بار
برای بارهای سنگین و بزرگ، تسمه‌های مهار دارای رچت یا جغجغه انتخاب مناسبی هستند. تسمه باید متناسب با وزن بار و دارای ظرفیت مهار مشخص باشد. روش ساده مهار به این شکل است:
- بار را در جای مناسب قرار دهید.
- نقاط اتصال سالم و مناسب را در دو طرف بار پیدا کنید.
- تسمه را از رو یا اطراف بار عبور دهید.
- دو سر تسمه را به نقاط اتصال مناسب متصل کنید.
- با مکانیزم رچت (جغجغه) تسمه را به اندازه کافی سفت کنید.
- بعد از سفت کردن، بار را با دست تکان دهید و مطمئن شوید حرکت قابل توجهی ندارد.
- قسمت اضافه تسمه را جمع کنید تا در مسیر آزاد نباشد.
برای بعضی بارها، مهار ضربدری می‌تواند کنترل حرکت جانبی را بهتر کند. نوع مهار به شکل بار و نقاط اتصال خودرو بستگی دارد. نکته مهم این است که تسمه نباید روی لبه تیز فلز، گوشه برنده شیشه یا سطحی که احتمال بریدن آن وجود دارد قرار بگیرد. در صورت نیاز باید از محافظ گوشه استفاده شود. همچنین تسمه‌ای که پارگی، ساییدگی شدید، بریدگی، تغییر شکل یا آسیب در قلاب و مکانیزم رچت دارد نباید برای بارگیری استفاده شود.
-
چند تسمه برای مهار بار لازم است؟
یک عدد ثابت برای همه بارها وجود ندارد. تعداد تسمه مورد نیاز به وزن، ابعاد، شکل بار، نحوه چیدمان، اصطکاک بین بار و کف وانت و روش مهار بستگی دارد. با این حال، برای یک وسیله مهم و سنگین، استفاده از حداقل دو تسمه انتخاب بهتری نسبت به مهار با یک تسمه است؛ مخصوصا اگر امکان حرکت بار به طرفین وجود داشته باشد.
برای بارهای بلند یا قطعاتی مثل لوله و الوار، ممکن است بیش از دو نقطه مهار لازم باشد. هرچه بار بلندتر، سنگین‌تر یا ناپایدارتر باشد، تعداد نقاط مهار نیز باید افزایش پیدا کند. مهم‌تر از شمردن تسمه‌ها، توجه به ظرفیت واقعی آنهاست. دو تسمه فرسوده و ضعیف لزوما از یک تسمه استاندارد قوی‌تر نیستند. در استانداردهای حرفه‌ای مهار بار، ظرفیت تحمل مجموعه مهارها و ظرفیت نقاط اتصال نیز باید با وزن بار متناسب باشد. بنابراین اگر بار سنگین است، انتخاب تسمه صرفا بر اساس ظاهر یا ضخامت آن کافی نیست و باید مشخصات فنی درج‌شده روی تسمه بررسی شود.
-
نقاط مناسب برای بستن بار
تسمه یا طناب باید به نقاط اتصال مطمئن خودرو وصل شود. هر قطعه فلزی که روی بدنه دیده می‌شود، لزوما برای تحمل نیروی مهار بار سنگین طراحی نشده است. به‌خصوص در وانت‌هایی که حلقه‌های اتصال بار از ورق نازک ساخته شده‌اند، نباید بدون بررسی ظرفیت آنها برای مهار بارهای سنگین استفاده شوند. اگر بار بسیار سنگین است، باید از نقاط مهار تقویت‌شده و متناسب با ظرفیت خودرو استفاده شود. در صورت وجود تردید درباره استحکام نقطه اتصال، بهتر است بار توسط فرد متخصص یا تعمیرکار آشنا با ساختار همان خودرو بررسی شود.
-
چرا نباید فقط به وزن بار اعتماد کرد؟
این یکی از مهم‌ترین نکات در اصول بارگیری بار است. ممکن است یک قطعه چند صد کیلوگرمی روی کف وانت قرار داشته باشد و در حالت توقف کاملا ثابت به نظر برسد. اما هنگام ترمز شدید، خودرو متوقف می‌شود و بار تمایل دارد حرکت خود را ادامه دهد. همین اتفاق در پیچ نیز می‌تواند باعث حرکت جانبی بار شود. به همین دلیل بسنده کردن به وزن زیاد بار برای ثابت ماندن معیار ایمنی نیست. اتفاقا بار سنگین در هنگام حرکت می‌تواند نیروی قابل توجهی ایجاد کند و اگر مهار نشده باشد، جابه‌جایی آن پیامد شدیدتری داشته باشد.
-
طناب چه زمانی مناسب است؟
طناب برای برخی بارهای سبک‌تر می‌تواند کاربرد داشته باشد، اما هر طنابی برای مهار بار مناسب نیست. طنابی که تحت تاثیر آفتاب، رطوبت، روغن، خاک یا ساییدگی ضعیف شده باشد ممکن است در شرایط عادی محکم به نظر برسد اما هنگام اعمال نیروی ناگهانی پاره شود. همچنین طناب باید با گره مناسب بسته شود. برای افرادی که تجربه کافی دارند، گره‌هایی مانند گره ترابری می‌توانند امکان ایجاد کشش مناسب و باز کردن نسبتا سریع طناب را فراهم کنند. اما اگر راننده یا بارگیر با گره‌های مناسب آشنا نیست، استفاده از طناب صرفا به دلیل در دسترس بودن آن انتخاب مناسبی نیست. طناب نازک، فرسوده یا نامناسب برای وزن بار می‌تواند در لحظه ترمز شدید یا تغییر مسیر ناگهانی پاره شود.
-
چرا بند لاستیکی برای بار سنگین مناسب نیست؟
بندهای لاستیکی و کشی برای نگه داشتن بعضی وسایل سبک کاربرد دارند، اما نباید آنها را جایگزین تسمه مهار بار کرد. خاصیت کشسانی این بندها به این معنی نیست که می‌توانند نیروی ناشی از یک بار سنگین را در هنگام ترمز یا مانور ناگهانی تحمل کنند. بنابراین برای بارهای سنگین، از تجهیزات مهار مخصوص همان بار استفاده کنید.
-
استفاده از چادر و توری بار
برای بارهای سبک، خرد و نامنظم مانند کارتن‌های خالی، ضایعات سبک یا وسایل کوچک متعدد، ممکن است بستن تک‌تک اجسام عملی نباشد. در این شرایط می‌توان از توری بار یا چادر مناسب استفاده کرد. چادر باید تمام بار را پوشش دهد و خودش نیز به نقاط مناسب خودرو بسته شود. صرفا انداختن چادر روی بار کافی نیست. اگر چادر مهار نشده باشد، باد می‌تواند آن را بلند کند یا بار از زیر آن خارج شود.
اشتباهات رایج هنگام بارگیری وانت
بسیاری از مشکلات حمل بار از اشتباهات ساده‌ای شروع می‌شوند که در زمان بارگیری جدی گرفته نمی‌شوند.
-
اضافه‌بار
بارگیری بیشتر از ظرفیت مجاز خودرو، یکی از خطرناک‌ترین اشتباهات است. اضافه‌بار فشار بیشتری به لاستیک‌ها، ترمز، سیستم تعلیق و سایر اجزای خودرو وارد می‌کند و رفتار خودرو را نیز تغییر می‌دهد. اگر بار بیش از ظرفیت وانت است، محکم‌تر کردن آن راه‌حل نیست. باید بخشی از بار کم شود یا خودرو مناسب‌تری برای حمل انتخاب شود.
-
بستن بار با یک طناب یا تسمه
برای بعضی بارهای سبک ممکن است یک روش ساده مهار کافی باشد، اما برای بار سنگین و بزرگ نمی‌توان یک طناب یا تسمه را برای همه شرایط کافی دانست. تعداد نقاط اتصال و ظرفیت تجهیزات باید با بار هماهنگ باشد.
-
استفاده از تجهیزات فرسوده
طناب و تسمه ممکن است از بیرون سالم به نظر برسند اما ساییدگی، پارگی، پوسیدگی یا آسیب به قلاب و رچت می‌تواند ظرفیت آنها را کاهش دهد. قبل از هر بارگیری، چند ثانیه برای بررسی تجهیزات وقت بگذارید. این بررسی ساده می‌تواند از خسارت بسیار بزرگ‌تر جلوگیری کند.
-
بستن بار به قسمت نامناسب خودرو
بستن تسمه به یک قطعه تزئینی، دستگیره یا حلقه‌ای که برای تحمل نیروی سنگین طراحی نشده، خطرناک است. نقطه اتصال باید متناسب با نیروی واردشده و ساختار خودرو باشد.
-
چیدن تمام وزن در انتهای وانت
این کار می‌تواند تعادل خودرو را به هم بزند و فشار بیشتری به بخش عقب وارد کند. بارهای سنگین باید تا حد امکان پایین و نزدیک قسمت جلویی فضای بار قرار بگیرند.
-
روی هم چیدن بیش از حد بار
ارتفاع زیاد بار، مرکز ثقل را بالا می‌برد و می‌تواند در پیچ‌ها و تغییر مسیرهای ناگهانی مشکل ایجاد کند. اگر برای حمل یک محموله مجبور هستید بار را به شکل یک پشته بسیار بلند درآورید، بهتر است از خودروی مناسب‌تری استفاده کنید.
-
قرار دادن بار شکستنی زیر وسایل سنگین
قرار دادن آینه، شیشه یا وسایل حساس زیر کارتن‌های سنگین یکی از معمول‌ترین دلایل آسیب دیدن آنهاست. بار شکستنی باید بسته‌بندی و در جای مناسب قرار داده شود و هیچ بار سنگینی روی آن قرار نگیرد.
-
اعتماد به چادر بدون مهار
چادر جایگزین مهار بار نیست. اگر بار سبک و خرد است، چادر یا شبکه باید به‌طور کامل روی آن قرار گرفته و خودش نیز به نقاط مناسب متصل شود.
برای مطالعه بیشتر این مطلب را بخوانید: قوانین حمل بار با وانت
نکات ایمنی هنگام حمل بار با وانت
- قبل از حرکت خودرو را بررسی کنید
پیش از حرکت، فقط بار را بررسی نکنید. خود خودرو نیز باید برای حمل وزن اضافه آماده باشد. موارد مهم عبارتند از:
- فشار و سلامت لاستیک‌ها
- وضعیت ظاهری لاستیک و وجود ترک یا آسیب
- عملکرد ترمز
- چراغ‌های جلو، عقب و ترمز
- بسته بودن یا ایمن شدن قسمت عقب وانت
- وضعیت آینه‌ها و دید راننده
- وزن کلی بار
- نحوه توزیع وزن
- وضعیت تسمه‌ها و طناب‌ها
- ایمنی بیرون‌زدگی‌های احتمالی
اگر پس از بارگیری، بار بخشی از دید راننده یا چراغ‌های خودرو را می‌پوشاند، باید قبل از حرکت مشکل برطرف شود.
- در پیچ‌ها سرعت را زودتر کم کنید
وانت بارگیری‌شده با وانت خالی رفتار یکسانی ندارد. افزایش وزن و تغییر مرکز ثقل باعث می‌شود ورود سریع به پیچ ریسک بیشتری داشته باشد. بهتر است سرعت قبل از ورود به پیچ کاهش پیدا کند، نه اینکه راننده بعد از ورود به پیچ ناگهان ترمز بگیرد. در پیچ‌های تند، جاده‌های ناهموار و مسیرهای شیب‌دار باید احتیاط بیشتری داشت.
- در ترمزگیری فاصله بیشتری حفظ کنید
خودروی سنگین‌تر برای توقف به شرایط متفاوتی نیاز دارد. بنابراین فاصله مناسب با خودروی جلویی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. قاعده سه ثانیه می‌تواند یک نقطه شروع برای فاصله‌گذاری در شرایط عادی باشد، اما در بار سنگین، جاده خیس، بارندگی، برف یا دید کم باید فاصله بیشتری در نظر گرفته شود. ترمزگیری ناگهانی علاوه بر فشار به خودرو، نیروی زیادی به بار وارد می‌کند. بنابراین بهتر است از قبل سرعت کاهش پیدا کند و تا حد امکان از ترمز شدید ناگهانی جلوگیری شود.
- در باد و بارندگی احتیاط بیشتری داشته باشید
بارهای بلند و سبک، مانند بعضی ورق‌ها، کارتن‌ها و قطعات حجیم، می‌توانند در برابر باد حساس‌تر باشند. در هوای بارانی نیز سطح جاده لغزنده‌تر می‌شود و فاصله توقف افزایش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی سرعت کمتر و فاصله بیشتر با خودروهای دیگر اهمیت ویژه‌ای دارد.
- در ابتدای مسیر بار را دوباره بررسی کنید
بعد از طی چند کیلومتر اول، در یک محل امن توقف کنید و تسمه‌ها، طناب‌ها و وضعیت کلی بار را بررسی کنید. اگر بار نشست کرده یا تسمه کمی شل شده است، قبل از ادامه مسیر آن را اصلاح کنید. در مسیرهای طولانی بهتر است این بررسی در توقف‌های بعدی نیز تکرار شود.
- قوانین بارگیری وانت و نکات مربوط به بیرون‌زدگی بار
بارگیری خودروهای باربری تابع مقررات مربوط به وزن، ابعاد و نحوه مهار محموله است. طبق آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، بار باید به شکلی بارگیری و محکم شود که خطر جابه‌جایی، افتادن، ریزش یا پخش شدن آن وجود نداشته باشد.
همچنین برای محموله‌هایی که از حدود خودرو بیرون می‌زنند، مقررات مربوط به علامت‌گذاری وجود دارد. در مقررات حمل بار جاده‌ای، برای بخش‌هایی از بار که از عقب یا جلو بیرون می‌زنند حدود و الزامات مشخصی تعیین شده و بارهای خارج از حدود مجاز در شرایط عادی اجازه تردد ندارند.
بنابراین اگر قرار است بار بلندی مانند لوله، الوار، پروفیل یا قطعات مشابه حمل شود، نباید فقط به محکم بودن آن توجه کرد. ابعاد کلی خودرو به همراه بار و الزامات مربوط به علامت‌گذاری نیز باید بررسی شود. برای بارهای غیرقابل تقسیم که وزن یا ابعاد آنها از حدود معمول بیشتر است، ممکن است نیاز به مجوز حمل وجود داشته باشد.
نکته مهم دیگر این است که مقررات مربوط به بیرون‌زدگی را نباید به‌صورت یک عدد ثابت برای همه وانت‌ها در نظر گرفت. نوع خودرو، نوع بار و مسیر حمل اهمیت دارد و در صورت تردید باید مقررات جاری و شرایط همان محموله بررسی شود.
چک‌لیست بارگیری ایمن وانت قبل از حرکت
قبل از حرکت، این موارد را بررسی کنید:
- وزن بار بررسی شد؟ وزن واقعی بار با ظرفیت مجاز همان خودرو مقایسه شده است؟
- بار به‌درستی توزیع شده؟ بارهای سنگین پایین و نزدیک‌تر به کابین قرار گرفته‌اند و وزن بین دو طرف خودرو متعادل است؟
- بار مهار شده؟ هیچ وسیله‌ای فقط به دلیل سنگین بودن، بدون مهار رها نشده است؟
- تعداد تسمه‌ها کافی است؟ برای بارهای سنگین و بزرگ از تعداد و نوع مناسب تسمه استفاده شده است؟
- تسمه‌ها و طناب‌ها سالم هستند؟ پارگی، ساییدگی شدید، پوسیدگی یا آسیب در قلاب و رچت وجود ندارد؟
- نقاط اتصال مناسب هستند؟ تسمه یا طناب به نقاطی متصل شده که برای مهار بار مناسب و محکم باشند؟
- بار شکستنی محافظت شده؟ وسایل حساس به‌درستی بسته‌بندی شده و زیر بار سنگین قرار ندارند؟
- بار بلند یا حجیم ایمن شده؟ امکان حرکت یا واژگونی آن وجود ندارد و الزامات مربوط به بیرون‌زدگی رعایت شده است؟
- چادر یا شبکه مهار شده؟ اگر از پوشش استفاده شده، خود پوشش نیز به خودرو متصل شده است؟
- بار بیرون‌زدگی خطرناک ندارد؟ بار نباید دید راننده، چراغ‌ها یا ایمنی سایر خودروها را مختل کند.
- قسمت عقب وانت ایمن است؟ در صورت وجود درِ عقب، کاملا بسته یا در وضعیت مجاز و ایمن قرار گرفته است؟
- لاستیک‌ها، ترمز و چراغ‌ها بررسی شده‌اند؟
- برنامه بازبینی مسیر مشخص است؟ بعد از چند کیلومتر اول برای بررسی دوباره بار توقف خواهید داشت؟
اگر پاسخ همه این موارد مثبت است، احتمال بروز بسیاری از مشکلات رایج در حمل بار کاهش پیدا می‌کند.
جمع‌بندی
بارگیری ایمن وانت از سه مرحله اصلی تشکیل می‌شود: انتخاب خودرو با ظرفیت مناسب، چیدمان صحیح بار و مهار مطمئن آن. بارهای سنگین باید پایین و نزدیک کابین قرار بگیرند، وزن در دو طرف خودرو متعادل باشد و وسایل سبک‌تر روی آنها قرار بگیرند. بارهای شکستنی نیز باید جداگانه بسته‌بندی و از فشار بارهای سنگین محافظت شوند.
در مرحله مهار، وزن بار نباید جای تسمه و طناب را بگیرد. برای بارهای سنگین استفاده از تسمه مناسب، تعداد کافی نقاط مهار و اتصال به قسمت‌های محکم خودرو اهمیت دارد. تجهیزات فرسوده، طناب نامناسب و بندهای لاستیکی نیز نباید برای مهار بارهای سنگین استفاده شوند.
در نهایت، قبل از حرکت باید وزن، چیدمان، مهار، سلامت تجهیزات، لاستیک، ترمز، چراغ‌ها و وضعیت بیرون‌زدگی بار بررسی شود. چند دقیقه دقت هنگام بارگیری می‌تواند از آسیب به کالا، خسارت به خودرو و مهم‌تر از همه، ایجاد خطر برای راننده و سایر کاربران جاده جلوگیری کند.
پرسش‌های متداول
۱- چگونه بار وانت را به درستی مهار کنیم؟
ابتدا بار را به شکل متعادل و تا حد امکان پایین و نزدیک کابین بچینید. سپس با توجه به وزن و شکل بار، از تسمه مهار استاندارد یا طناب مناسب استفاده کنید و آنها را به نقاط اتصال مطمئن خودرو ببندید. برای بارهای سنگین، استفاده از حداقل دو تسمه مناسب معمولا نقطه شروع بهتری نسبت به استفاده از یک تسمه است، اما تعداد دقیق باید با وزن، ابعاد و روش مهار بار متناسب باشد. بعد از بستن، بار را از جهات مختلف بررسی کنید تا حرکت قابل توجهی نداشته باشد.
۲- آیا می‌توان بار را از قسمت عقب یا طرفین وانت بیرون گذاشت؟
بیرون‌زدگی بار تابع مقررات مربوط به ابعاد و نحوه علامت‌گذاری محموله است و نمی‌توان صرفا بر اساس اینکه بار روی وانت جا می‌شود، آن را حمل کرد. اگر بار از محدوده خودرو بیرون می‌زند، باید مقررات مربوط به ابعاد، علامت‌گذاری و ایمنی آن رعایت شود. درمورد بیرون زدگی بار از طرفین خودرو معمولا سخت‌گیری بیشتری می‌شود و ممکن است بار مشمول قوانین حمل محموله ترافیکی شود. برای بارهای بلند یا حجیم که از حدود مجاز عبور می‌کنند، ممکن است مجوز یا خودروی مناسب‌تری لازم باشد.
۳- بار سنگین را در کدام قسمت وانت قرار دهیم؟
بارهای سنگین معمولا باید در قسمت پایین و تا حد امکان نزدیک‌تر به کابین قرار بگیرند. همچنین باید وزن بین سمت چپ و راست متعادل باشد. قرار دادن بار سنگین در انتهای عقب یا جمع کردن تمام وزن در یک طرف، می‌تواند تعادل خودرو و فشار واردشده به اجزای آن را تحت تاثیر قرار دهد.
۴- آیا بعد از بستن بار می‌توان مستقیم حرکت کرد؟
بهتر است بلافاصله بعد از بارگیری وارد مسیر طولانی نشوید. چند کیلومتر اول را با سرعت و احتیاط بیشتر طی کنید و سپس در یک محل امن توقف کرده و تسمه‌ها، طناب‌ها و وضعیت بار را دوباره بررسی کنید. این کار مخصوصا زمانی اهمیت دارد که بار از چند قطعه مختلف تشکیل شده باشد، زیرا ممکن است در ابتدای حرکت جابه‌جا شود و باعث شل شدن مهارها شود.
۵- برای بار سنگین طناب بهتر است یا تسمه؟
برای بارهای سنگین و بزرگ، تسمه مهار استاندارد دارای ظرفیت مشخص معمولا انتخاب مناسب‌تری است. طناب می‌تواند برای برخی بارهای سبک‌تر کاربرد داشته باشد، اما باید سالم، مناسب وزن بار و با گره صحیح استفاده شود. طناب فرسوده، بسیار نازک یا نامتناسب با وزن بار نباید به عنوان وسیله اصلی مهار بار سنگین استفاده شود.
